Ο αρχαιότερος υπολογιστής του κόσμου… ξαναγεννιέται! Ανακατασκευή του Μηχανισμού των Αντικυθήρων

Ένας χαμένος κόσμος τεχνολογίας αποκαλύπτεται ξανά μέσα από μια εντυπωσιακή προσπάθεια ερευνητών του ΑΠΘ!

Με τη δύναμη της μηχανικής, της αστρονομίας και της αρχαιολογίας, ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων – ο πρώτος υπολογιστής της Ιστορίας – ανακατασκευάστηκε πλήρως και λειτουργεί ξανά μετά από 2.000 χρόνια! 

Πίσω από το εγχείρημα, μια παθιασμένη ομάδα από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης που τόλμησε να φέρει στη ζωή ένα θαύμα της αρχαίας τεχνολογίας.

Η αιολόσφαιρα του Ήρωνα μπορεί να θεωρηθεί πρόδρομος της ατμομηχανής- ατμοστροβίλου

Ο Ήρων ο Αλεξανδρεύς (Αλεξάνδρεια πιθ. 2ος π.Χ. αιώνας) ήταν Έλληνας, μαθηματικός, μηχανικός και εφευρέτης, του οποίου η πιο διάσημη εφεύρεση ήταν η αιολόσφαιρα, η πρώτη ατμομηχανή στην παγκόσμια ιστορία.

Η αιολόσφαιρα, επίσης γνωστή ως μηχανή του Ήρωνα, είναι μια απλή ατμομηχανή η οποία περιστρέφεται όταν η κεντρική παροχή νερού θερμαίνεται. Η ροπή παράγεται από πίδακες ατμού οι οποίοι αποχωρούν από το στρόβιλο, κάτι σαν πυραυλοκινητήρας. Τον 1ο αιώνα μ.Χ. ο Ήρων ο Αλεξανδρινός περιέγραψε την συσκευή στην Ρωμαϊκή Αίγυπτο και πολλές πηγές του αποδίδουν την εφεύρεση.

Η αιολόσφαιρα του Ήρωνα είναι ο πρώτος καταγεγραμμένος ατμοστρόβιλος αντίδρασης ή ατμομηχανή.

Ερατοσθένης η μέτρηση της περιφέρειας της Γης και ο Θάνατος του μη μπορώντας τη στέρηση της γνώσης

Ο Ερατοσθένης ο Κυρηναίος (Κυρήνη, 276 π.Χ. – Αλεξάνδρεια, 194 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας μαθηματικός, γεωγράφος, αστρονόμος, γεωδαίτης, μουσικός, ποιητής, ιστορικός, φιλόλογος και συγγραφέας, ο οποίος θεωρείται ο πρώτος άνθρωπος στην ιστορία που υπολόγισε το μέγεθος της Γης και κατασκεύασε ένα σύστημα συντεταγμένων με παράλληλους και μεσημβρινούς. Επίσης, κατασκεύασε και έναν χάρτη του κόσμου, όπως τον θεωρούσε.

Βιογραφία

Ο Ερατοσθένης γεννήθηκε στην Κυρήνη (στη σημερινή Λιβύη) και έζησε, εργάστηκε και πέθανε στην Αλεξάνδρεια, πρωτεύουσα της πτολεμαϊκής Αιγύπτου.

Κλεοπάτρα η Ελληνίδα φιλόσοφος γνωστή και ως Κλεοπάτρα Χρυσοποιός ή Αλχημίστρια

Κλεοπάτρα η Αλχημίστρια ή Κλεοπάτρα η Αλεξανδρίς (1ος ή 3ος μ.Χ. αιώνας), γνωστή και ως Κλεοπάτρα η Χρυσοποιός, ήταν Ελληνίδα φιλόσοφος και αλχημίστρια. Έζησε στην Αλεξάνδρεια και συνδέθηκε με τη σχολή της Μαρίας της Ιουδαίας. Δεν πρέπει να συγχέεται με την Κλεοπάτρα την Ιατρό που αναφέρει ο Ιπποκράτης, αλλά ούτε και με την Κλεοπάτρα τη βασίλισσα της αρχαίας Αιγύπτου.

Η Κλεοπάτρα πειραματίστηκε και μελέτησε τα μέτρα και τα σταθμά προσπαθώντας να μετρήσει, να ποσοτικοποιήσει και να καταγράψει τη διαδικασία και τα αποτελέσματα των πειραμάτων της, κάτι που σήμερα θεωρείται η επιτομή της επιστημονικής σκέψης.

Διόφαντος ο Αλεξανδρεύς ήταν Έλληνας μαθηματικός ο «πατέρας» της άλγεβρας

Ο Διόφαντος ο Αλεξανδρεύς ήταν Έλληνας μαθηματικός του τρίτου αιώνα (περίπου 210 – 290), ο οποίος έζησε στην Αλεξάνδρεια της ρωμαϊκής Αιγύπτου. Έχει αποκληθεί από τους Έλληνες «πατέρας της άλγεβρας» εξαιτίας του εμβληματικού έργου του «Αριθμητικά», όπου περιέχονται προβλήματα αριθμητικής τα οποία λύνονται σήμερα με εξισώσεις και συστήματα πρώτου και δευτέρου βαθμού. Την τιμή αυτή την μοιράζεται με τον Πέρση μαθηματικό αλ-Χουαρίζμι, από τον οποίο προέρχεται και το όνομα «άλγεβρα»

Tο ξυπνητήρι του Πλάτωνα, το πρώτο ξυπνητήρι στην ιστορία - Δείτε το βίντεο

Ο Αριστόξενος, μαθητής του Αριστοτέλη, δηλώνει, κατά τα γραφόμενα του Αριστοκλή, μουσικολόγου του 2ου αιώνα π.Χ., ότι:«ο Πλάτων εφηύρε το νυκτερινόν ωρολόγιον και το κατασκεύασε με τη μορφή μιας μεγάλης κλεψύδρας».Το πρώτο αυτό αρχαίο ελληνικό υδραυλικό ωρολόγιο λειτουργούσε σαν ξυπνητήρι.

Η λειτουργία αυτού του νυκτερινού ωρολογίου ήταν ως εξής[1]: Από μια μεγάλη κλεψύδρα διάρκειας μεγαλύτερης των 6 ωρών ρέει, μέσω λεπτού ακροφύσιου, νερό πολύ χαμηλής ροής μέσα σε μικρότερο δοχείο που περιέχει αξονικό σιφώνιο.

Γιατί ο Παρθενώνας δεν πέφτει από τους σεισμούς; Δείτε το βίντεο

Ο Παρθενώνας αποτελεί το λαμπρότερο μνημείο της Αθηναϊκής πολιτείας και τον κολοφώνα του δωρικού ρυθμού. Η κατασκευή του ξεκίνησε το 448/7 π.Χ. και τα εγκαίνια έγιναν το 438 π.Χ. στα Μεγάλα Παναθήναια, ενώ ο γλυπτός διάκοσμος περατώθηκε το 433/2 π.Χ. Σύμφωνα με τις πηγές, οι αρχιτέκτονες που εργάστηκαν ήταν ο Ικτίνος, ο Καλλικράτης και πιθανόν ο Φειδίας, που είχε και την ευθύνη του γλυπτού διάκοσμου. Είναι ένας από τους λίγους ολομάρμαρους ελληνικούς ναούς και ο μόνος δωρικός με ανάγλυφες όλες του τις μετόπες. 

Πολλά τμήματα του γλυπτού διακόσμου, του επιστυλίου και των φατνωμάτων της οροφής έφεραν γραπτό διάκοσμο με κόκκινο, μπλε και χρυσό χρώμα. Χρησιμοποιήθηκε πεντελικό μάρμαρο, εκτός από το στυλοβάτη, ο οποίος κατασκευάστηκε από ασβεστόλιθο. Το πτερό είχε 8 κίονες κατά πλάτος και 17 κατά μήκος.

Ο Αρίσταρχος ο Σάμιος ήταν ο πρώτος επιστήμονας ο οποίος πρότεινε το ηλιοκεντρικό μοντέλο του Ηλιακού Συστήματος Δύο χιλιάδες (2000) χρόνια πρίν τον Κοπέρνικο

Ο Αρίσταρχος ο Σάμιος (310 π.Χ. - περίπου 230 π.Χ.) ήταν Έλληνας αστρονόμος και μαθηματικός, που γεννήθηκε στη Σάμο. Είναι ο πρώτος επιστήμονας (μετά τους Πυθαγορείους) ο οποίος πρότεινε το ηλιοκεντρικό μοντέλο του Ηλιακού Συστήματος, θέτοντας τον Ήλιο και όχι τη Γη, στο κέντρο του γνωστού Σύμπαντος. Οι ιδέες του περί Αστρονομίας φαίνεται να μην είχαν γίνει αρχικά αποδεκτές και θεωρήθηκαν κατώτερες από εκείνες του Αριστοτέλη και του Πτολεμαίου, όμως τα διαθέσιμα στοιχεία είναι ελλιπή. Δύο χιλιάδες (2000) χρόνια μετά, ο Κοπέρνικος στηριζόμενος στις θεωρίες του Αρίσταρχου και των Πυθαγορείων, όπως ο ίδιος επισημαίνει στην εισαγωγή του έργου του, ανέλυσε περαιτέρω το ηλιοκεντρικό σύστημα, όπως το γνωρίζουμε σήμερα.

Κλαύδιος Πτολεμαίος - H Αλμαγέστη αποτελεί το μεγαλύτερο και σημαντικότερο αστρονομικό σύγγραμμα της Αρχαιότητας

Ο Κλαύδιος Πτολεμαίος (100 - 170) ήταν Ελληνο-Ρωμαίος μαθηματικός, αστρονόμος, γεωγράφος, αστρολόγος και ποιητής ενός επιγράμματος στην Ελληνική Ανθολογία. Γεννήθηκε στη ρωμαϊκή Αίγυπτο και έζησε στην Αλεξάνδρεια. Το σπουδαιότερο έργο του, Η Μεγίστη (ή Μαθηματική Σύνταξις), σώθηκε στα αραβικά ως Αλμαγέστη και στηρίζεται στις παρατηρήσεις διάφορων προγενέστερων αστρονόμων και ιδίως του Ιππάρχου. Αποτέλεσε ένα από τα κείμενα που έδωσαν ώθηση στην αστρονομία των Αράβων. Επίσης ο Πτολεμαίος ασχολήθηκε με τη μουσική και την οπτική.

Ο Υπολογιστής Εκλείψεων του Παλαικάστρου κατασκευάστηκε σε καθαρά πρώϊμη Μινωϊκή περίοδο. Είναι ο πρώτος Υπολογιστής που έχει βρεθεί μέχρι σήμερα στον κόσμο και ακολουθεί ο μηχανισμός των Αντικυθήρων

Ο Υπολογιστής Εκλείψεων του Παλαικάστρου κατασκευάστηκε σε καθαρά πρώϊμη Μινωϊκή περίοδο. Είναι ο πρώτος Υπολογιστής που έχει βρεθεί μέχρι σήμερα στον κόσμο και ακολουθεί ο μηχανισμός των Αντικυθήρων που κατασκευάστηκε μετά από 17 αιώνες.

Σύμφωνα με τον κ. Τσικριτσή «Χαρακτηριστικά στις πέτρες που βρέθηκαν στο Παλαίκαστρο Σητείας και χρονολόγησε ο Jan Velsink τον 19ο αι. πΧ, παρατηρούμαι κάποιες συμπτώσεις, όπου σε δύο πέτρινες μήτρες αναπαραγωγής πολλών αντιγράφων: πελέκεων, του Μινωϊκού Υπολογιστή εκλείψεων, του κοσμολογικού μοντέλου των Μινωϊτών και της τιτανίδας θεάς Ρέας, υπάρχουν πολλές αστρονομικές απεικονίσεις.

Η Υπατία ήταν Ελληνίδα νεοπλατωνική φιλόσοφος, αστρονόμος και μαθηματικός, διευθύντρια της νεοπλατωνικής σχολής στην Αλεξάνδρεια

Η Υπατία (Αλεξάνδρεια, 370 - Αλεξάνδρεια, 8 Μαρτίου 415) ήταν Ελληνίδα νεοπλατωνική φιλόσοφος, αστρονόμος και μαθηματικός, διευθύντρια της νεοπλατωνικής σχολής στην Αλεξάνδρεια.

Δίδαξε φιλοσοφία και αστρονομία στην Αλεξάνδρεια, όπου και δολοφονήθηκε από όχλο φανατικών Χριστιανών.

Κόρη του μαθηματικού και αστρονόμου Θέωνα, έλαβε με τις φροντίδες του πατέρα της πολύ καλή εκπαίδευση και ταξίδεψε στην Αθήνα και στην Ιταλία. Στην Αθήνα παρακολούθησε μαθήματα στη Νεοπλατωνική σχολή του Πλούταρχου του Νεότερου και της κόρης του Ασκληπιγένειας, αλλά μαθήτευσε και κοντά στον Ιεροκλή.

Πως ο Αρχιμήδης σταμάτησε τις ρωμαϊκές λεγεώνες κατα την πολιορκία των Συρακουσών

Ο Αρχιμήδης ο Συρακούσιος (Συρακούσες, Μεγάλη Ελλάδα, περ. 287 π.Χ. – Συρακούσες, Μεγάλη Ελλάδα, περ. 212 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας μαθηματικός, μηχανικός, φυσικός, εφευρέτης και αστρονόμος. Αν και λίγες λεπτομέρειες είναι γνωστές για τη ζωή του, εντούτοις θεωρούνται αρκετές ώστε σήμερα να αναγνωρίζεται ως μία από τις μεγαλύτερες μαθηματικές ιδιοφυΐες όλων των εποχών και ένας από τους λαμπρότερους επιστήμονες της κλασικής αρχαιότητας.

Η παρακαταθήκη του στη φυσική είναι, μεταξύ άλλων, οι βάσεις της υδροστατικής, της στατικής και μια εξήγηση της αρχής του μοχλού. Αυτός πιστώνεται με τον σχεδιασμό καινοτόμων μηχανών, συμπεριλαμβανομένων των πολιορκητικών μηχανών και των αντλιών με κοχλία που φέρουν το όνομά του. Αντικείμενο έρευνας έχουν αποτελέσει οι ισχυρισμοί πως ο Αρχιμήδης σχεδίασε μηχανές ικανές να επιτίθενται σε πλοία, να τα σηκώνουν έξω από το νερό και να τα πυρπολούν, χρησιμοποιώντας μια σειρά από καθρέφτες.

O Μηχανισμός Αντικυθήρων, νέα στοιχεία αποκαλύπτουν την πολυπλοκότητα του

Το 1900, ο δύτης Ηλίας Σταδιάτης, ντυμένος με ένα χάλκινο και ορειχάλκινο κράνος και ένα βαρύ πάνινο κοστούμι, βγήκε από τη θάλασσα τρέμοντας από φόβο και μουρμουρίζοντας για έναν «σωρό από νεκρούς γυμνούς ανθρώπους». Ήταν ανάμεσα σε μια ομάδα Ελλήνων δυτών από το νησί Σύμη της Ανατολικής Μεσογείου που αναζητούσαν φυσικά σφουγγάρια. Είχαν προφυλαχθεί από μια σφοδρή καταιγίδα κοντά στο μικροσκοπικό νησί των Αντικυθήρων, ανάμεσα στην Κρήτη και την ηπειρωτική Ελλάδα. Όταν η καταιγίδα υποχώρησε, βούτηξαν για σφουγγάρια και έπεσαν σε ένα ναυάγιο γεμάτο ελληνικούς θησαυρούς - το πιο σημαντικό ναυάγιο από τον αρχαίο κόσμο που είχε βρεθεί μέχρι τότε. Οι «νεκροί γυμνοί άνθρωποι» ήταν μαρμάρινα γλυπτά σκορπισμένα στον πυθμένα της θάλασσας, μαζί με πολλά άλλα αντικείμενα. Αμέσως μετά, η ανακάλυψή τους οδήγησε την πρώτη μεγάλη υποβρύχια αρχαιολογική ανασκαφή στην ιστορία.

H Θεσσαλή Αστρονόμος Αγλαονίκη

Η Αγλαονίκη, αναφερόμενη από τον Πλούταρχο ως Αγανίκη (5ος αι. π.Χ.), ήταν αρχαία Ελληνίδα αστρονόμος (η πρώτη χρονολογικά γυναίκα αστρονόμος της αρχαίας Ελλάδας) από τη Θεσσαλία. Αναφέρεται πιο συγκεκριμένα ως Αγλαονίκη η Ηγήτορος επειδή ήταν κόρη του ηγέτη («Ηγήτορα» ή «ταγού») των Θεσσαλών.

Δεν είναι γνωστό τίποτα από τη ζωή της Αγλαονίκης. Ωστόσο αναφέρεται ότι ήταν διάσημη για την ικανότητά της να προβλέπει τις εκλείψεις Ηλίου με ακρίβεια ώρας, κάτι παρόμοιο δηλαδή με τον περίπου σύγχρονό της Θαλή, πράγμα που προδίνει μια παραπέρα γνώση στη μαθηματική αστρονομία σε σχέση με τους Βαβυλώνιους αστρονόμους. 

Το ότι έμενε πολλές ώρες απομονωμένη να κοιτάει τον ουρανό, την έκανε να φαίνεται στα μάτια του απλού λαού σαν μάγισσα. Δηλαδή, ένα πρόσωπο που προκαλεί δέος, αλλά και φόβο. Έλεγαν γι’ αυτήν, πως είναι τόσο ισχυρή μάγισσα, που μπορεί να κατεβάσει την σελήνη στην γη (όπως «συνήθιζαν» να κάνουν οι φημισμένες μάγισσες της Θεσσαλίας).

Ήρων ο Αλεξανδρεύς ο εφευρέτης της σύριγγας

Ο Ήρων ο Αλεξανδρεύς (Αλεξάνδρεια, πιθ. 10 μ.Χ. - Αλεξάνδρεια, πιθ. 75 μ.Χ.) ήταν Έλληνας μηχανικός, γεωμέτρης και εφευρέτης, του οποίου η πιο διάσημη εφεύρεση ήταν η αιολόσφαιρα, η πρώτη ατμομηχανή στην παγκόσμια ιστορία.

Υπήρξε διευθυντής της περίφημης Ανώτατης Τεχνικής Σχολής της Αλεξάνδρειας, το πρώτο πολυτεχνείο που είχε ιδρυθεί στο Μουσείο για μηχανικούς. Λέγεται ότι ακολουθούσε την θεωρία των ατόμων και τη Μηχανική Σύνταξη του Φίλωνα ενώ οι ιδέες του Κτησιβίου ήταν βάση για κάποια από τα έργα του.

Ήταν γνωστός και ως Ήρων ο Κτησιβίου (ως μαθητής, πιθανότατα, του μεγάλου μαθηματικού και εφευρέτη Κτησιβίου), και Ήρων ο Μηχανικός.

Ο Πυθαγόρας είχε υπολογίσει τις αποστάσεις μεταξύ των πλανητών

Ο Πυθαγόρας ο Σάμιος (580 π.Χ. - Μεταπόντιο, 496 π.Χ.) ήταν σημαντικός Έλληνας φιλόσοφος, μαθηματικός, γεωμέτρης και θεωρητικός της μουσικής. Παντρεύτηκε τη φιλόσοφο και επιστήμονα Θεανώ.

Ο Πυθαγόρας είχε πει το 570~495 πως οι μορφές και οι ιδέες διέπονται απο αριθμούς. Αυτό επιβεβαιώνεται απο τον παρακάτω λογικό συνειρμό: 

Τα πάντα στο σύμπαν διέπονται απο μαθηματικούς κανόνες και λόγους (Οι μορφές διέπονται απο αριθμούς) > Άρα, αν κατανοήσουμε τις αριθμητικές και μαθηματικές σχέσεις > τότε θα κατανοήσουμε τη δομή του σύμπαντος > Έτσι, τα μαθηματικά αποτελούν βασικό μοντέλο για τη φιλοσοφική σκέψη (οι ιδέες διέπονται απο αριθμούς).

H Ιατρική στην Αρχαία Ελλάδα. Οι ανακαλύψεις και οι Ιατρικές μελέτες των Αρχαίων Ελλήνων

Οι αρχαίοι Έλληνες αγκάλιασαν την έννοια του «υγιούς νου σε ένα υγιές σώμα», και η άποψη τους για την ιατρική ενσωμάτωσε τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική ευεξία.

Η πιο διάσημη και ίσως η πιο σημαντική ιατρική προσωπικότητα στην αρχαία Ελλάδα ήταν ο Ιπποκράτης, τον οποίο γνωρίζουμε σήμερα ως «ο πατέρας της ιατρικής».

Iατρική και μαθηματικά

Οι Αρχαίοι Έλληνες ήταν οι πρώτοι που καθιέρωσαν την ιατρική ως ξεχωριστή επιστήμη. Στην  αρχαία Ελλάδα, η ιατρική δεν ήταν ακόμη καθοριστικό θέμα. Με την πάροδο του χρόνου, ειδικοί σε άλλους τομείς έφεραν τη γνώση στον τομέα της υγείας και καθιέρωσαν την ιατρική πειθαρχία.

Οι Μινωίτες χρησιμοποιούσαν πρώτοι μαθηματικά κλάσματα σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα

Μια πρόσφατη μελέτη από μια ομάδα που εδρεύει στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Archaeological Science, έδωσε νέο φως στο μινωικό σύστημα κλασμάτων, ένα από τα εξαιρετικά αινίγματα που συνδέονται με την αρχαία γραφή αριθμών.

Πριν από περίπου 3.500 χρόνια, ο μινωικός πολιτισμός στο νησί της Κρήτης ανέπτυξε ένα σύστημα γραφής που αποτελείται από συλλαβικές πινακίδες, που ονομάζονται Γραμμικό Α, με τις οποίες μερικές φορές συνήθιζαν να γράφουν προσφορές σε ιερά και να κοσμούν τα κοσμήματά τους, αλλά βοήθησαν κυρίως στη διαχείριση των ανακτορικών κέντρων τους.

Σήμερα, αυτό το σενάριο παραμένει σε μεγάλο βαθμό μη αποκρυπτογραφημένο και περιλαμβάνει ένα πολύπλοκο σύστημα αριθμητικής σημειογραφίας με σημεία που υποδεικνύουν όχι μόνο ακέραιους αριθμούς, αλλά και κλάσματα (όπως 1/2, 1/4, 1/8, κ.λπ.). Ενώ ολόκληροι οι αριθμοί αποκρυπτογραφήθηκαν πριν από δεκαετίες, οι μελετητές συζητούν για τις ακριβείς μαθηματικές τιμές των κλασματικών σημείων.

Ο ρόλος του καιρού κατά τη διάρκεια της Ελληνο- περσικής Ναυμαχίας της Σαλαμίνας το 480 π.Χ.

Το θερινό αιολικό καθεστώς στον Σαρωνικό κόλπο καθορίζεται κυρίως από την αλληλεπίδραση μεταξύ του κλιματολογικού βορειοανατολικού ανέμου  και της τοπικής θαλάσσιας αύρας. 

Η κατεύθυνση του προκύπτοντος ανέμου εξαρτάται από την ώρα της ημέρας.

Η τοπική θαλάσσια αύρα εξαρτάται από τους διαφορετικούς ρυθμούς ηλιακής θέρμανσης μεταξύ του Σαρωνικού Κόλπου και της γης της Αττικής. Επομένως, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι αυτοί οι μηχανισμοί λειτουργούν στην περιοχή το καλοκαίρι και στις αρχές του φθινοπώρου για χιλιάδες χρόνια.

Δέκα Έλληνες γιατροί της αρχαιότητας

Ο Γαληνός ήταν ο δεύτερος σπουδαιότερος Έλληνας γιατρός μετά τον Ιπποκράτη και ο τελευταίος χρονικά από όλους τους σημαντικούς του ελληνορωμαϊκού κόσμου.

Ο Ιπποκράτης είναι σήμερα ο πιο γνωστός αρχαίος Έλληνας γιατρός, αλλά όχι ο μοναδικός.

Πριν και μετά από αυτόν, έζησαν και διέπρεψαν σημαντικές προσωπικότητες, που συνέβαλαν με το έργο τους στη γέννηση της ιατρικής επιστήμης.