Οι Κολοσοί του Μέμνωνα

Οι Κολοσοί του Μέμνωνα, αραβ. el-Colossat ή es-Salamat είναι δύο από συμπαγή λίθο αγάλματα τού φαραώ Αμενχοτέπ Γ΄ (εξελληνισμένα Αμένοφη Γ΄), που βασίλευσε στην Αίγυπτο κατά τη 18η δυναστεία. Από το 1350 π.Χ. στέκονται στη Νεκρόπολη των Θηβών, δυτικά τού Νείλου και της σημερινής πόλης τού Λούξορ (αρχ. Ουασέτ/Νουτ, εξελληνισμένα Θήβες).

Το όνομα

Οι κολοσσοί στα σύγχρονα αραβικά ονομάζονται Κομ ελ-Χατάν, αλλά γενικά είναι γνωστοί με το ελληνικό όνομα Ναός τού Μέμνωνα από την εποχή των Ρωμαίων.

Η θεά Ίρις

Η Ίρις ήταν κατά την ελληνική μυθολογία δευτερεύουσα θεότητα του Ολύμπου, αναφερόμενη και ως μία από τις Άρπυιες. Ανήκε στην ακολουθία των θεών με καθήκοντα αγγελιαφόρου, όμοια με εκείνα του θεού Ερμή.

Σύμφωνα με τη μυθολογία

Ήταν κόρη του Θαύμαντα και της Ωκεανίδας Ηλέκτρας, κατά τον Ησίοδο, και αδελφή των Αρπυιών Ωκυπέτης και της Αελλούς ή κατ΄ άλλη εκδοχή της Άρκης, την οποία τιμώρησε ο Δίας διότι κατά την Τιτανομαχία βοήθησε τους Τιτάνες.

Οι αρχαίοι Έλληνες φαντάζονταν την Ίριδα ακριβώς όπως αγιογραφούνται σήμερα από τους Χριστιανούς οι Αρχάγγελοι: Νέα, με πλούσιο βραχύ χιτώνα, με μεγάλες πτέρυγες στους ώμους και χρυσά φτερωτά σανδάλια, φέροντας στο χέρι το κηρύκειο, όπως ο Ερμής. Ήταν φτερωτή και ορμητική σαν θύελλα, γνωστή ως πιστή και γοργοπόδαρη αγγελιαφόρος των θεών.

Tα θραυσμάτων από τη ζωφόρο και τη μετόπη του Παρθενώνα επιστέφουν στην Ελλάδα

Το κομμάτι της ανατολικής ζωφόρου του Παρθενώνα που σώζεται στο Μουσείο Salinas στο Παλέρμο, που δανείστηκε στο Μουσείο της Ακρόπολης στην Αθήνα, είναι όλο και πιο κοντά στην οριστική επιστροφή στην Ελλάδα. Το περιφερειακό συμβούλιο της Σικελίας ενέκρινε μάλιστα το λεγόμενο «de-dealing» του μαρμάρινου ποδιού που αρχικά ανήκε στη φιγούρα της Άρτεμης. Είναι μια τυπική πράξη που δόθηκε κατόπιν γνωμοδότησης του Εισαγγελέα, γράφει δελτίο τύπου από την περιοχή, την έγκριση του Υπουργείου Πολιτισμού για την αρμοδιότητα της Σικελίας στο θέμα αυτό.

Eιδικά αυτά που αφαιρέθηκαν από τον τόπο προέλευσης από τον Λόρδο Έλγιν και επί δεκαετίες το ελληνικό κράτος μάταια ζητούσε την επιστροφή στο Βρετανικό Μουσείο.

Γιατί ο Μέγας Αλέξανδρος εγκατέλειψε την πρόταση σχεδιασμού πόλεως στο όρος Άθως

Ο Δεινοκράτης ο Ρόδιος (Ρόδος, περ. 4ος αι. π.Χ. - πιθ. 3ος αι. π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας αρχιτέκτονας και τεχνικός σύμβουλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Είναι γνωστός για πολλά έργα, όπως για τον σχεδιασμό της πόλης της Αλεξάνδρειας, τη νεκρική πυρά του Ηφαιστίωνα, την ανακατασκευή του Ναού της Αρτέμιδος της Εφέσου και πιθανώς την κατασκευή του ταφικού μνημείου του Τύμβου Καστά.

Μέντωρ και Μέμνων τα αδέρφια από την Ρόδο που πολέμησαν κατά και υπέρ των Περσών

Ο Μέμνων υπήρξε στρατηγός της Περσικής αυτοκρατορίας επί Αρταξέρξη και Δαρείου, με καταγωγή από τη Ρόδο. Όταν βασίλευε ο Αρταξέρξης συμμετείχε ενεργά στην αποστασία του σατράπη της Φρυγίας Αρτάβαζου (356 π.Χ.), του οποίου ήταν γαμπρός. Παρ' όλο που η αποσχιστική απόπειρα δε στέφτηκε από επιτυχία, γλίτωσε την παραδειγματική τιμωρία του βασιλιά χάρη στην παρέμβαση του αδελφού του Μέντορα. 

Κατέφυγε προσωρινά, όπως και ο Αρτάβαζος, στην αυλή του Φιλίππου το 353 π.Χ. Αργότερα, τον εντοπίζουμε επικεφαλής στο αριστερό κέρας της περσικής στρατιάς κατά τη Μάχη του Γρανικού (334 π.Χ.).

Καλλισθένης ο Ολύνθιος ο άνθρωπος που κατηγόρησε τον Μέγα Αλέξανδρο για την υιοθέτηση ανατολίτικων συνηθειών όπως αυτό της προσκύνησης

Ο Καλλισθένης ο Ολύνθιος (περ. 360-327 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας ιστορικός από την Όλυνθο της Χαλκιδικής.

Ήταν ανιψιός του Πρόξενου(D/R), ο οποίος είχε αναλάβει την κηδεμονία του Αριστοτέλη όταν αυτός έμεινε ορφανός. Ο Αριστοτέλης έγινε δάσκαλος του Καλλισθένη και μέσω αυτού, το 336 π.Χ., συμμετείχε στην αποστολή που έκανε ο Μέγας Αλέξανδρος ενάντια στην Περσική Αυτοκρατορία, ως επίσημος ιστοριογράφος για τη συγγραφή του ημερολογίου εκστρατείας.

Κλαύδιος Πτολεμαίος - H Αλμαγέστη αποτελεί το μεγαλύτερο και σημαντικότερο αστρονομικό σύγγραμμα της Αρχαιότητας

Ο Κλαύδιος Πτολεμαίος (100 - 170) ήταν Ελληνο-Ρωμαίος μαθηματικός, αστρονόμος, γεωγράφος, αστρολόγος και ποιητής ενός επιγράμματος στην Ελληνική Ανθολογία. Γεννήθηκε στη ρωμαϊκή Αίγυπτο και έζησε στην Αλεξάνδρεια. Το σπουδαιότερο έργο του, Η Μεγίστη (ή Μαθηματική Σύνταξις), σώθηκε στα αραβικά ως Αλμαγέστη και στηρίζεται στις παρατηρήσεις διάφορων προγενέστερων αστρονόμων και ιδίως του Ιππάρχου. Αποτέλεσε ένα από τα κείμενα που έδωσαν ώθηση στην αστρονομία των Αράβων. Επίσης ο Πτολεμαίος ασχολήθηκε με τη μουσική και την οπτική.

Περίτας το αγαπημένο σκυλί του Μεγάλου Αλεξάνδρου, που τον συνόδευε κατά τη διάρκεια των στρατιωτικών του κατορθωμάτων

Ο Περίτας ήταν το αγαπημένο σκυλί του Μεγάλου Αλεξάνδρου, που τον συνόδευε κατά τη διάρκεια των στρατιωτικών του κατορθωμάτων. Το όνομα Περίτας φαίνεται να προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη για τον Ιανουάριο.

Η ομώνυμη πόλη

Δεν είναι πολλά γνωστά για τον ιστορικό Περίτα, εκτός από μια πόλη που ονομάστηκε προς τιμήν του. Όπως το άλογο Βουκέφαλος του Αλέξανδρου, στον Περίτα απονεμήθηκε μια πόλη που ονομάστηκε προς τιμήν του, με ένα μνημείο για τη δόξα του στην κεντρική της πλατεία. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, αφού θυμήθηκε την ιστορία του Βουκεφάλου, «λέγεται,  ότι όταν έχασε ένα σκυλί, που ονομαζόταν Περίτας, το οποίο είχε μεγαλώσει και αγαπήθηκε από αυτόν, ίδρυσε μια πόλη και της έδωσε το όνομα του σκύλου.

Ο Τρωίλος ο Ηλείος ο αρχαίος Έλληνας ολυμπιονίκης

Ο Τρωίλος ο Ηλείος (γιος του Αλκίνοου, 4ος αιώνας π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας ολυμπιονίκης με καταγωγή από την Ηλεία, ο οποίος στέφθηκε δύο φορές νικητής στα ιππικά αγωνίσματα της συνωρίδος και του τέθριππου πώλων κατά τους 102ους (372 π.Χ.) ολυμπιακούς αγώνες της αρχαιότητας. 

Ο Τρώιλος κέρδισε ενώ παράλληλα υπηρετούσε και ως ελλανοδίκης (κριτής), κάτι που μετέπειτα έκανε τους Ηλείους να αποκλείσουν τους εν ενεργεία ελλανοδίκες από το να λαμβάνουν μέρος στους αγώνες. Επίσης αναφέρεται πως στην Ολυμπία υπήρχε λίθινο άγαλμα του Τρωίλου το οποίο είχε φιλοτεχνήσει ο Λύσσιπος, και βρισκόταν δίπλα σε αυτό της Κυνίσκας. 

Στη θέση Κλειδί εντοπίστηκε ναόσχημο κτήριο που σύμφωνα με τις πληροφορίες που παραδίδει ο Στράβων (Γεωγραφικά, 8o βιβλίο), πιθανόν να είναι το ιερό του Ποσειδώνα

Eντοπίστηκαν κατά τη φετινή, πρώτη, ανασκαφική περίοδο του πενταετούς ερευνητικού προγράμματος στο Κλειδί Σαμικού (έτη 2022-2026). Το ερευνητικό πρόγραμμα, που αποσκοπεί στη διερεύνηση της τοπογραφίας της περιοχής και στον εντοπισμό του ιερού του Ποσειδώνα και του λιμανιού του Σαμικού, αποτελεί συνεργασία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηλείας, υπό την διεύθυνση της Δρ. Ερωφίλης Κόλλια, με το Αυστριακό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών, υπό την διεύθυνση της Δρ. Birgitta Eder. Είχε προηγηθεί τα έτη 2017, 2018 και 2021 γεωαρχαιολογική και γεωφυσική έρευνα από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηλείας και το Αυστριακό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο σε συνεργασία με τα Πανεπιστήμια του Mάιντς (Καθ. Andreas Vött) και του Kιέλου (Δρ. Dennis Wilken).

Ποιός ήταν ο πρώτος ηθοποιός στην Αρχαία Ελλάδα;

Ο ποιητής Θέσπις από τον δήμο Ικαρίας (σημερινό Διόνυσο), θεωρείται ο εφευρέτης της τραγωδίας και πιθανότατα και ο πρώτος ηθοποιός. Στα μέσα περίπου του 6ου αι. π.Χ., είχε την έμπνευση να ξεχωρίσει τον εξάρχοντα, ο οποίος ήταν ο πρωτοχορευτής του διθυράμβου, και να παρεμβάλει στο διθύραμβο απαγγελία με άλλο μέτρο και διαφορετική μελωδία από του Χορού (κατά πάσα πιθανότητα το επιχείρησε πρώτος). Έτσι, επειδή ο εξάρχων του χορού - που φορούσε προσωπείο, δηλαδή μάσκα - έκανε διάλογο με το χορό και αποκρινόταν (αρχ. ὑπεκρίνετο) στις ερωτήσεις του, ονομάστηκε υποκριτής, δηλαδή ηθοποιός.

Ο Διθύραμβος ήταν αυτοσχέδιο χορικό, λατρευτικό και θρησκευτικό άσμα, προς την λατρεία του θεού Διονύσου.