Πέμπτη 11 Μαΐου 2017

Η ιστορία του «όλβιου»

Αν σήμερα θεωρούμε ευτυχία την ψυχική ικανοποίηση από την εκπλήρωση των επιθυμιών μας, στην Αρχαία Ελλάδα, έπρεπε να κλείσει η ζωή ενός ανθρώπου για να χαρακτηριστεί «όλβιος» (ευτυχισμένος, μακάριος). Ούτε τα ανδραγαθήματα, ούτε η δόξα, ούτε ο πλούτος σε έκανε ευτυχή παρά μόνο η τέλεια και αρμονική ολοκλήρωση του κύκλου της ζωής σου. Η ιστορία του «όλβιου» ξεκινά από τον διάλογο του Σόλωνα με τον Κροίσο και συνεχίζεται στα… έγκατα του Άδη, εκεί που ο Οδυσσέας συνάντησε την ψυχή του ανδρείου Αχιλλέα και άκουσε το παράπονό της…

Η Ομηρική «κοίλη Λακεδαίμων»

Η Ομηρική «κοίλη Λακεδαίμων», που απλώνεται κάτω απʼ τον θρυλικό Ταΰγετο, σύμφωνα με τον Παυσανία αποτελούσε τη γη των Λελέγων με πρώτους βασιλιάδες τον Λέλεγα και τον Μύλη, επινοητή του μύλου.Αργότερα, ο θρυλικός βασιλιάς Ευρώτας δημιούργησε κι έδωσε τ’ όνομά του στον ποταμό της κοιλάδας της σημερινής Σπάρτης.

Ο Δίας και Ταϋγέτη, αποτέλεσαν τους προγόνους της Λακεδαιμονίας, της Σπάρτης και των Αμυκλών. Ένας από τους σημαντικότερους βασιλιάδες της Λακεδαίμονος ήταν ο Τυνδάρεως, πατέρας των Διόσκουρων και της Ωραίας Ελένης που συνδέεται και με τον κύκλο του Ηρακλή.Ο Ηρακλής και ο Απόλλωνας, σύμβολα αντίστοιχα των Αχαιών και των Δωριέων, προς ένδειξη συμφιλίωσης έδωσαν την ονομασία “Γη θεών” στο σημερινό Γύθειο. Αργότερα ο Απόλλωνας αντάλλαξε την περιοχή με τους Δελφούς και πέρασε το Ταίναρο στον Ποσειδώνα.

Oι μύθοι που αφορούν κατακλυσμούς στην λεκάνη της μεσογείου και της Μεσοποταμίας

Ο μύθος του κατακλυσμού αποτελεί έναν παγκόσμιο μύθο, ένα μύθο-αρχέτυπο, που περιγράφει ένα πραγματικό γεγονός, και που καταγράφηκε στο συλλογικό ασυνείδητο πολλών αρχαίων λαών, από τους Έλληνες, τους Ινδούς, έως τους Ατζέκους και τους Μάγιας.

Είναι πλέον κοινά αποδεκτό από τους μελετητές, ότι οι αρχαίοι μύθοι περιέχουν στον πυρήνα τους μία συγκεκαλυμμένη αλήθεια, σε αντίθεση με το παρα-μύθι.

Τετάρτη 10 Μαΐου 2017

Μήλο ένας καρπός που συναντούμε συχνά στην αρχαία Ελληνική μυθολογία

Το μήλο ως καρπός συνδέεται από την αρχαιότητα έως σήμερα με πολλές συμβολικές μυθολογικές ιστορίες,  με προεξέχουσα αυτή του κήπου των πρωτόπλαστων στον κήπο του Παραδείσου. Το παράδοξο είναι πως το μήλο δεν αναφέρεται ως ο απαγορευμένος καρπός, στην παλαιά διαθήκη. Για ποιό λόγω επικράτησε λοιπόν, το μήλο ως ο απαγορευμένος καρπός;

Ως εισαγωγή στο θέμα θα χρησιμοποιήσω ένα απόσπασμα του  Χρήστου Μαλεβίτση από το  δοκίμιο του “ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΗ” από το βιβλίο του: “ΤΑ ΜΗΛΑ ΤΩΝ ΕΣΠΕΡΙΔΩΝ” (1984 Εκδόσεις IMAGO):

Ποιο γλυκό πρόσφεραν στους αθλητές των Αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων

Τσιζκέικ, το δημοφιλές γλυκό που θεωρείται ότι έχει αμερικανική προέλευση, αλλά το έφτιαχναν οι αρχαίοι Έλληνες. Το πρόσφεραν στους αθλητές των Ολυμπιακών Αγώνων και στους γάμους

Το τσιζκέικ είναι από τα πιο δημοφιλή γλυκά παγκοσμίως. Παρασκευάστηκε στη Νέα Υόρκη τέλη του 19ου αιώνα. Ωστόσο, η πρώτη συνταγή τσιζκέικ καταγράφηκε από τον Αθηναίο το 230 μ.Χ. καθώς το γλυκό το έφτιαχναν οι αρχαίοι Έλληνες, χιλιάδες χρόνια πριν. Η συνταγή ήταν η εξής: Αρχικά έλιωναν το τυρί σε ορειχάλκινο σκεύος και στη συνέχεια το ανακάτευαν με μέλι και με βρεγμένο αλεύρι σίτου, δηλαδή χυλό.

Οι Μαντικοί χρησμοί της Πυθίας που εντυπωσιάζουν αλλά και παραπλανούν

Μελετώντας γραπτά του Ηρόδοτου, Θουκυδίδη, Πλάτωνα, Αριστοτέλη, Ευριπίδη, Πλουτάρχου και άλλων, αντλεί κανείς εξαιρετικές πληροφορίες για το ρόλο των αρχαίων Μαντείων και την ιερότητα της Πυθίας. Οι χρησμοί της χαρακτηρίζονται ως αινιγματικοί, κυριευμένοι συνήθως από διφορούμενη εξήγηση. Σε αυτό το άρθρο, καταγράφουμε ορισμένους χαρακτηριστικούς αμφίσημους χρησμούς αλλά και χρησμούς που διέπονται από μαντικό πέπλο ορθότητας.

Πρώτα όμως, λίγα λόγια για την Πυθία… Έτσι ονομαζόταν κάθε Πρωθιέρεια του Θεού Απόλλωνα στο Μαντείο των Δελφών, η οποία είχε ως αρμοδιότητα να μεταφέρει τη χρησμοδότηση του Θεού προς τον ενδιαφερόμενο. Οι χρησμοί της ήταν λακωνικοί και αδιευκρίνιστοι τις περισσότερες φορές, μπερδεύοντας τους παραλήπτες του ιερού μηνύματος.

Eλληνική μυθολογία, μύθος ή πραγματικότητα;

Οι περιγραφές του Ομήρου στην "Ιλιάδα" και την "Οδύσσεια" και του Ησίοδου στη "Θεογονία" και στα "Έργα και Ημέραι", είναι απλά και μόνο αποκυήματα της ζωηρής φαντασίας τους; Ο Ηλίας Μαριολάκος, καθηγητής γεωλογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, καταθέτει την ενδιαφέρουσα επιστημονική του άποψη.

"Πολλοί πιστεύουν ότι οι ελληνικοί μύθοι είναι φανταστικές ιστορίες. Κατά τη γνώμη μου, η άποψη αυτή είναι εσφαλμένη, τουλάχιστον σχετικά με το θέμα των γεωγραφικών και φυσικών-ωκεανογραφικών χαρακτηριστικών του Ατλαντικού Ωκεανού και γενικότερα των ωκεανών, όπως αυτά περιγράφονται κυρίως από τον Όμηρο, τον Ησίοδο, τα Ορφικά και τον Πλούταρχο", υποστηρίζει στην έρευνά του, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών.

Τρίτη 9 Μαΐου 2017

Πώς πήραν τα ονόματά τους οι πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος;

Όλοι ξέρουμε τους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος οι οποίοι συντροφεύουν τη Γη μας στο αένανο ταξίδι της γύρω από τον ήλιο. Αφροδίτη, Άρης, Δίας, Κρόνος, Ποσειδώνας, Ερμής, Ουρανός. Όλοι έχουν ονόματα θεοτήτων οι οποίες προέρχονται από την Αρχαία Ελλάδα. Πώς όμως ο καθένας από αυτούς πήρε το συγκεκριμένο όνομα; Πώς πήραν τα ονόματά τους οι πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος;

Χιλιάδες χρόνια πριν, πάρα πολλοί πολιτισμοί άρχισαν να παρατηρούν τον ουρανό και να μελετούν τα ουράνια σώματα. …

Εσύ που ξέρεις να αγαπάς την πατρίδα σου, ακόμα και κατεστραμμένη, είσαι άξιος να ζεις ελεύθερος - Διδακτικές Ιστορίες από το παρελθόν

Όταν οι Ρωμαίοι κατέκτησαν την Ελλάδα, η Αθήνα καταστράφηκε και οι Αθηναίοι  έγιναν δούλοι των Ρωμαίων . Οι κατακτητές μοίρασαν μεταξύ τους,  τόσο τους κατοίκους όσο  και  λάφυρα,  από την αρπαγή της πάλαι ποτέ πανίσχυρης  και διάσημης Αθήνας.

Ο Ρωμαίος στρατηγός που ανέλαβε να μοιράσει τα παιδιά για δούλους, θέλησε να δοκιμάσει τη εξυπνάδα τους, με σκοπό να κρατήσει τα πιο έξυπνα για τους δικούς του αξιωματικούς. Πρόσταξε λοιπόν τα παιδιά, να γράψουν στο πινακίδιο τους ότι ήθελαν.

Πως ο Σωκράτης απάντησε στις προσβολές

Μια μέρα, κάποιος πρόσβαλε άσχημα δημοσίως τον Σωκράτη φωνάζοντας στην αγορά:

- Είσαι παλιάνθρωπος, αγύρτης, άσχετος και πότης!

Ο Σωκράτης δεν απάντησε, απλώς χαμογέλασε, κουνώντας το κεφάλι.

Ένας πλούσιος αριστοκράτης γνωστός του Σωκράτη, βλέποντας αυτή τη σκηνή ρώτησε τον
Σωκράτη :

- Πώς μπορείς και ανέχεσαι τέτοιες προσβολές; Δεν αισθάνεσαι άσχημα;

Ο Σωκράτης χαμογέλασε ξανά και του είπε: " Έλα μαζί μου".

Ο ιδανικός βίος, σύμφωνα με τον Πλάτωνα

Στο κορυφαίο έργο της παγκόσμιας φιλοσοφίας «Πολιτεία», ο Πλάτωνας δεν περιγράφει τόσο τη σωστή οργάνωση ενός κρατικού σχηματισμού, όσο τη μάχη που διεξάγεται στην ψυχή του ανθρώπου ανάμεσα στη λογική και στις επιθυμίες, μία μάχη από την οποία θα κριθεί εάν τελικά κατορθώσει να γευτεί τη μοναδική γνήσια ηδονή, αυτή του ιδανικού βίου.

Τα τρία μέρη που αποτελούν την ψυχή, κατά τον Πλάτωνα, είναι: το επιθυμητικό, το θυμοειδές και το διανοητικό.